Ενημέρωση φίλων για ό,τι παράγεται από τη μέλισσα, το σταφύλι και την ελιά, και όχι μόνο.

Τετάρτη, 23 Οκτωβρίου 2013

34. Γράδα και αλκοολικοί βαθμοί (%vol)

Τα γράδα είναι βαθμοί της κλίμακας Cartier. Μια κλίμακα που καθιερώθηκε το 1771 για τη μέτρηση του ποσοστού αλκοόλης σε ένα υδατικό διάλυμα. Πρόκειται για μία αυθαίρετη κλίμακα που εκτίνεται από το 10 έως το 45. Το 10 αντιστοιχεί στο καθαρό νερό και το 45 στην καθαρή 100% αιθυλική αλκοόλη.  Είναι δε, βαθμονομημένη στους 10 βαθμούς θερμοκρασίας Reaumur *, η οποία χρησιμοποιήθηκε κατά τον 18ο αιώνα, (μιλάμε δηλαδή για σύγχρονα πράγματα!).
Η κλίμακα των γράδων αντικαταστήθηκε το 1824 από την κλίμακα του Gay-Lssac (%  κατ΄ όγκο περιεκτικότητα αιθυλικής αλκοόλης στο νερό-vol).

 


Η κλίμακα των γράδων έχει καταργηθεί.  Μάλιστα, απαγορεύεται η χρήση της κλίμακας αυτής, για εμπορικές συναλλαγές, σε όλες τις χώρες.


 
 Χρησιμοποιείται ακόμα από κάποιους, κυρίως γιατί έτσι τους μεταδόθηκε μέσα από την προφορική παράδοση του τόπου τους, έστω και αν πλέον γνωρίζουν ότι είναι μια απαγορευμένη και αυθαίρετη κλίμακα χωρίς καμία λογική.
 
 
 
 
Την αντιστοιχία μεταξύ βαθμών γράδων και vol μπορούμε να τη βρούμε μόνο μέσω ειδικών πινάκων. Δεν υπάρχει μαθηματική σχέση ανάμεσα στις δύο κλίμακες.
Όπως αυθαίρετη είναι η κλίμακα των γράδων, έτσι αυθαίρετα είναι και αυτά που διαβάζει κανείς στο διαδίκτυο σχετικά με το θέμα. Για παράδειγμα, διαβάζω ότι 1 βαθμός σε γράδα αντιστοιχεί σε 2 βαθμούς vol. Μάλιστα κάνουν και αναγωγές γράφοντας ότι τα 10 γράδα αντιστοιχούν σε 20 vol, τα 20 γράδα σε 40 vol, κτλ Στην πραγματικότητα, τα 10 γράδα είναι 0 vol και τα 20 γράδα, 50 vol. Αλλού διαβάζω ότι ο συντελεστής αντιστοίχισης είναι 2,5. Αυτό που θέλω να διευκρινιστεί είναι ότι απλώς δεν υπάρχει κανένας συντελεστής. Αν κάποιος  προσπαθήσει να βγάλει έναν συντελεστή, θα δει ότι αυτός παίρνει τιμές από το 0 έως το 2,68 ανάλογα με την περιοχή της κλίμακας. Μάλιστα, ακόμη και στα ίδια τα αλκοολόμετρα, υπάρχει απόκλιση. Παραθέτω φωτογραφίες από δύο αλκοολόμετρα που έχω στην κατοχή μου, ένα καινούριο και ένα τουλάχιστον 50 χρόνων. Σε αυτά φαίνεται και η διαφορά στις αντιστοιχίες γράδων και vol.
Το καινούριο
 
Το παλιό
 Πάντως, δεν αρκεί μόνο η μέτρηση των γράδων ή των % vol. Για να γίνει σωστά μέτρηση, συγχρόνως με τη μέτρηση vol, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη και η θερμοκρασία. Έχοντας τις δύο τιμές, διορθώνουμε με τη βοήθεια των σχετικών πινάκων. Έτσι, αν το αλκοολόμετρο, το οποίο είναι κατασκευασμένο για μέτρηση στους 15ο C, δείχνει 50 vol και η θερμοκρασία μέτρησης είναι 20ο C, τότε η σωστή περιεκτικότητα σε vol είναι 48,2 vol.
 
 
Reaumur-Celsius-Farenheit
 
 
 
 
 
 
 
 
  
 
* Σημ. Η κλίμακα  Réaumur  είναι θερμομετρική κλίμακα, όπου: (0 =  σημείο τήξεως του πάγου ή πήξεως του νερού και 80 = σημείο βρασμού του νερού). Η μετατροπή της στην κλίμακα Κελσίου γίνεται σύμφωνα με τη σχέση: C/5 = R/4, όπου C = θερμοκρασία στην κλίμακα Κελσίου και R = θερμοκρασία στην κλίμακα Réaumur. 
 


 

Πέμπτη, 17 Οκτωβρίου 2013

33. 6η Γιορτή μελιού Θεσσαλονίκης




Κάθε χρόνο, εδώ και 6 χρόνια, το πρώτο 15ήμερο του Οκτωβρίου πραγματοποιείται η Γιορτή μελιού Θεσσαλονίκης, μια γιορτή που τείνει να γίνει θεσμός για την πόλη μας.

Τη γιορτή διοργανώνει ο μελισσοκομικός σύλλογος Θεσσαλονίκης  το ΑΠΘ και το 5ο δημοτικό διαμέρισμα Θεσσαλονίκης.


Παρόλο που και παλαιότερα είχα επισκεφθεί τη γιορτή, φέτος, ως νέος μελισσοκόμος, είχα την ευκαιρία να τη δω με μία διαφορετική ματιά.



Πρωί πρώτης ημέρας, (Παρασκευή 11/10/13) και παρά το βροχερό καιρό, υπήρχαν πολλοί επισκέπτες. Ιδιαίτερη εντύπωση μου έκανε επίσης και η παρουσία αρκετών οργανωμένων επισκέψεων από σχολεία.

 

Οι μικροί και όχι μόνο, επισκέπτες παρακολούθησαν την διαδικασία του τρύγου του μελιού. Υπήρχε δε, πολύ μεγάλο ενδιαφέρον για τον τρόπο λειτουργίας της κοινωνίας της μέλισσας καθώς και για τα προϊόντα τις κυψέλης.



Οι επισκέπτες είχαν την δυνατότητα να ενημερωθούν για όλα τα προϊόντα της κυψέλης να τα δοκιμάσουν και, εφόσον το ήθελαν,  να τα αγοράσουν.
Μέλι (μεγάλη ποικιλία)
Γύρη                                       
Βασιλικό πολτό
Κερί και κεραλοιφές
Πρόπολη και βάμμα πρόπολης
Κηρήθρα
Κρασί από μέλι
Μουντοβίνα (απόσταγμα μελιού – είδος τσίπουρου όχι από σταφύλι, αλλά από μέλι)
Ρακόμελο
Σαπούνια με συστατικά από προϊόντα κυψέλης (όπως μέλι, πρόπολη κ.α.)
Παστέλια με μέλι

Το σημαντικότερο ήταν ότι όλα τα προϊόντα της γιορτής ήταν ελεγμένα για την ποιότητα και τη γνησιότητά τους, από το πιστοποιημένο εργαστήριο αναλύσεων μελιού, του εργαστηρίου μελισσοκομίας του Α.Π.Θ.

 





Σε συζήσεις μου με εκπροσώπους του συλλόγου, αλλά και με έμπειρους μελισσοκόμους, ενημερώθηκα για προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος μας  και μοιράστηκα προβληματισμούς για την παραγωγή της φετινής παραγωγής.  
 
 
 
 
 
Έμεινα με τις καλύτερες εντυπώσεις από τη φετινή γιορτή μελιού!

Πληθώρα προϊόντων, φιλικοί και εξυπηρετικοί οι εκθέτες, άφθονες εκδηλώσεις.

Ένα μεγάλο μπράβο στους διοργανωτές και εύχομαι κάθε χρονιά να είναι και καλύτερη.



 

Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2013

32. Κρασί και δρύινο βαρέλι.


Το δρύινο βαρέλι είναι ένα εργαλείο στα χέρια του σύγχρονου οινοποιού και όχι ένα ακόμα αποθηκευτικό σκεύος, όπως οι ανοξείδωτες δεξαμενές ή τα πλαστικά βαρέλια.
 
Είναι γνωστό ότι τα καλύτερα δρύινα βαρέλια, είναι τα γαλλικά. Η τιμή τους όμως, είναι απαγορευτική για τους περισσότερους από εμάς, αφού το κόστος  αγοράς τους,  είναι τριπλάσιο από τα αντίστοιχα ελληνικά.
 
Γενικά, από τα 200 είδη δρυ που υπάρχουν, μόνο δύο συνιστώνται για την κατασκευή βαρελιών. Σε ένα βαρέλι, το είδος του δρυός διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο στο χαρακτήρα του οίνου, γι αυτό πολλοί κατασκευαστές και έμποροι δρύινων βαρελιών, όχι μόνο αναφέρουν τη χώρα προέλευσης του ξύλου, αλλά ακόμη και το δάσος από το οποίο υλοτομήθηκε.
 
Τα δρύινα βαρέλια χρησιμοποιούνται για την παλαίωση κυρίως των κόκκινων κρασιών και λιγότερο των λευκών. Τα κόκκινα κρασιά παραμένουν σε αυτά από 12 έως 24 μήνες. Στα λευκά, 3 έως 8 μήνες είναι αρκετοί, ώστε να πάρουν τα αρώματα του δρυός. Πρόκειται για τα λευκά κρασιά που, όπως συνηθίζεται να λέγεται,  πήραν το «φίλημα» του δρυός και ονομάζονται fume΄.  Είναι αυτά τα λευκά, που μπορούν να παλαιώσουν για μερικά χρόνια.
Τα εργαλεία
Η εργαλειοθήκη του βαρελά
Το ίδιο το βαρέλι δεν ωφελεί να χρησιμοποιηθεί για περισσότερο από τρία χρόνια, καθώς δεν έχει απομείνει καμία ουσία ή άρωμα για το κρασί. Ωστόσο μπορούμε πάντα να το μετατρέψουμε σε κάτι χρήσιμο ή απλώς διακοσμητικό όπως, κάβα, τραπεζάκι, καρέκλα, γλάστρα ή ότι άλλο φανταστούμε.
 

Ο πάγκος εργασίας
 

Έτοιμο το στεφάνι
Στην αγορά υπάρχουν βαρέλια και από άλλα είδη ξύλων, αλλά κανένα δεν συγκρίνεται με τα αρώματα του δρυός. Κατά την άποψη ενός παλαίμαχου κατασκευαστή βαρελιών, με τον οποίο συζητήσαμε αρκετά για το θέμα, το δεύτερο καλύτερο και αρωματικότερο ξύλο για βαρέλι, είναι αυτό του κέδρου.  Το ξύλο της καστανιάς δίνει χρώμα. Το ρόμπολο από την άλλη, λόγω του ότι είναι ρητινοφόρο, είναι κατάλληλο για ρετσινάτα κρασιά.  Βαρέλια μπορούν επίσης να γίνουν και από άλλα είδη ξύλου, όπως μουριάς, ακακίας, κερασιάς, οξιάς κ.α.
  Λόγω του υψηλού κόστους του δρύινου βαρελιού, κάποιοι χρησιμοποιούν τα «oak chips». Έτσι ονομάζονται τα τρίμματα και ξύσματα δρυός, υποπροϊόντα της διαδικασίας παραγωγής βαρελιών από δρυ ή απλώς κατασκευασμένα υποκατάστατα, (συνήθως είναι καβουρδισμένα), γι αυτό το σκοπό, τα οποία βυθίζονται στο κρασί για μερικές βδομάδες, ώστε αυτό  να πάρει το άρωμα του δρυός. Οργανοληπτικά, δύσκολα ξεχωρίζουμε ένα κρασί που έχει παλαιώσει σε δρύινο βαρέλι, από ένα άλλο στο οποίο χρησιμοποιήθηκαν oak chips. Ωστόσο, στην ουσία, τα «oak chips» δεν αναβαθμίζουν  το κρασί, αφού με τη μέθοδο αυτή δεν πραγματοποιείται η διαδικασία της μικρό-οξυγόνωσης. Μια διαδικασία που απαιτεί αργό ρυθμό και επιτυγχάνεται μόνο με την παραμονή του κρασιού σε βαρέλι.
Ο καταναλωτής, προτού αγοράσει ένα κρασί, πρέπει να διαβάζει προσεκτικά την ετικέτα της φιάλης. Αν η ετικέτα γράφει ότι έχει ή διαθέτει «αρώματα δρυός» και όχι ότι ωρίμασε σε δρύινα βαρέλια, τότε το πιθανότερο είναι, να πήρε το άρωμα του δρυός με «oak chips».
 Προσοχή,  στις ετικέτες!
Στις οποιεσδήποτε ετικέτες, είτε αυτές αφορούν σε προϊόντα είτε ακόμη και σε ανθρώπους!

Παρασκευή, 4 Οκτωβρίου 2013

31. Τα ταυτοποιημένα, αμιγώς ελληνικά, μέλια είναι οκτώ.

Πεύκου, ελάτης, καστανιάς, ερείκης, θυμαριού, πορτοκαλιάς, βαμβακιού και ηλίανθου, είναι τα ελληνικά μέλια για τα οποία υπάρχει ταυτοποίηση, η οποία έγινε με το υπ αριθ. 239 ΦΕΚ της 23/2/2005.